Kambiyo senetlerine mahsus iflas yoluyla takip, iflasa tabi borçlular hakkında başvurulabilen özel bir takip yoludur. Haciz yolundan farklı olarak süreç, iflas kararıyla birlikte borçlunun haczi kabil malvarlığının iflas masasında toplanmasına ve bütün alacaklıların kolektif biçimde tatminine yönelir.
1. Ödeme Emri ve 5 Günlük Süre
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde borcu ödeyebilir veya itirazlarını icra dairesine bildirebilir (İİK m.172).
Borca, imzaya, yetkiye veya zamanaşımına ilişkin itirazı icra dairesi karara bağlamaz. Alacaklı, borçlunun itirazının kaldırılması ile birlikte iflasına karar verilmesini Asliye Ticaret Mahkemesinden ister. İtirazın haklı olup olmadığını mahkeme iflas davası içerisinde değerlendirir (İİK m.174).
Borçlunun kambiyo senedi veya borca ilişkin m.172 kapsamındaki özel şikâyetleri de 5 gün içinde icra dairesine bildirilir ve iflas davasında Asliye Ticaret Mahkemesince değerlendirilir. İcra müdürlüğünün diğer işlemlerine yönelik genel şikâyetler ise İİK m.16 vd. hükümlerine tabidir.
2. İflas Talebi ve 15 Günlük İlan Süresi
Borçlu ödeme yapmazsa alacaklı Asliye Ticaret Mahkemesinden iflas kararı verilmesini talep edebilir. İflas isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır.
İflas talebi ilan edilir. İlandan itibaren 15 gün içinde diğer alacaklılar davaya müdahale veya itiraz ederek iflası gerektiren bir hâlin bulunmadığını ileri sürebilirler.
Bu 15 günlük süre, borçlunun ödeme emrine itiraz süresi veya alacağın masaya kaydedilme süresiyle karıştırılmamalıdır.
3. Depo Kararı: 7 Gün
Mahkeme alacağın ve iflas koşullarının bulunduğu sonucuna varırsa borçluya; borç, faiz ve takip giderlerini ödemesi veya mahkeme veznesine depo etmesi için 7 günlük kesin süre verir.
Depo emrinin yerine getirilmemesi hâlinde borçlunun iflasına karar verilir.
4. İflasın Açılması ve Alacakların Kaydı
İflas kararıyla borçlunun haczi kabil mal, hak ve alacakları iflas masasını oluşturur ve bireysel tahsil sürecinden kolektif tasfiye sürecine geçilir.
Adi tasfiyede alacaklılar ve istihkak iddiasında bulunanlar ilanla davet edilir. Alacaklıların, son ilan tarihinden itibaren 1 ay içinde alacaklarını ve dayanak belgelerini masaya kaydettirmeleri gerekir (İİK m.219).
5. Alacaklılar Toplantıları ve İflas İdaresi
Adi tasfiyede ilk alacaklılar toplantısı, ilandan itibaren en geç 10 gün içinde yapılır. Toplantıda masanın korunmasına ilişkin gerekli tedbirler değerlendirilir ve iflas idaresi için adaylar belirlenir.
İcra mahkemesince seçilen iflas idaresi masayı yönetir; malvarlığını korur, alacakları inceler ve sıra cetvelini hazırlar.
Alacak kayıt süresinin sona ermesi ve iflas idaresinin seçilmesinden itibaren kural olarak en geç 2 ay içinde sıra cetveli düzenlenir. Zorunlu hâllerde bu süre icra mahkemesince bir defaya mahsus olmak üzere en çok 2 ay daha uzatılabilir (İİK m.232).
Sıra cetvelinin düzenlenmesinden sonra ikinci alacaklılar toplantısı yapılır. Tasfiyenin devamı, masa adına sürdürülecek dava ve takipler ile masanın menfaatine ilişkin önemli kararlar bu aşamada değerlendirilir.
Basit tasfiyede ise alacaklılar toplantısı ve iflas idaresi bulunmaz; tasfiye iflas dairesi tarafından yürütülür.
6. Sıra Cetveline İtiraz: 15 Gün
Sıra cetvelinde alacağı tamamen veya kısmen reddedilen ya da istediği sıraya kabul edilmeyen alacaklı, kanundaki başlangıç esaslarına göre 15 günlük süre içerisinde ticaret mahkemesinde sıra cetveline itiraz (kayıt kabul) davası açabilir (İİK m.235).
Komiser veya Kayyum Görevlendirilir mi?
İflas komiseri olağan iflas tasfiyesinin organı değildir; esas olarak konkordato sürecine aittir. Olağan iflasta temel tasfiye organı iflas idaresidir.
Kayyum atanması da iflasın kendiliğinden doğurduğu bir sonuç değildir. Şirketin organsız kalması, ceza soruşturması kapsamında yönetim kayyumu atanması gibi özel kanuni sebeplerin bulunması hâlinde ayrıca gündeme gelebilir.
Süreler Kısaca
5 gün: Ödeme emrine itiraz ve m.172 kapsamındaki şikâyet
1 yıl: Alacaklının iflas talebinde bulunma süresi
15 gün: İflas talebinin ilanından sonra diğer alacaklıların müdahale veya itirazı
7 gün: Depo emrinin yerine getirilmesi
1 ay: Alacakların iflas masasına kaydedilmesi
10 gün: Adi tasfiyede ilk alacaklılar toplantısının en geç yapılacağı süre
2 ay: Kural olarak sıra cetvelinin hazırlanması
15 gün: Sıra cetveline itiraz
İflas hukukunda takip, iflas kararıyla yalnızca borçlu ile takip alacaklısı arasındaki bir tahsil işlemi olmaktan çıkar; borçlunun malvarlığı, iflas idaresi ve bütün alacaklıların dahil olduğu kolektif bir tasfiye sürecine dönüşür.
Başlıca yasal dayanaklar: İİK m.16, 156, 158, 171-176, 184, 219, 221, 223, 232, 234-235 ve 237-238.